W projekcie przewidziano też odstępstwa od zakazu handlu. Handel będzie mógł się odbywać w dwie kolejne niedziele poprzedzające Święta Bożego Narodzenia, w niedzielę poprzedzającą Wielkanoc, w ostatnią niedzielę stycznia, czerwca, sierpnia oraz w pierwszą niedzielę lipca.
Ponadto to zwolnienie od zakazu dotyczyłyby sklepów, gdzie handel prowadzi wyłącznie przedsiębiorca prowadzący indywidualną działalność gospodarczą (z wyłączeniem franczyzobiorców i ajentów), stacji benzynowych, aptek czy sklepików z pamiątkami i dewocjonaliami.

- Dzisiaj walczymy, aby na nowo przywrócić godność pracownikowi, aby tam, gdzie nie ma potrzeby, zaznaczam potrzeby, ograniczać ten handel w niedzielę, aby niedziela była dla Boga i dla rodziny. Jak słyszę tych wszystkich, którzy mówią, że to jest zamach na ich wolność, to ja mówię – nie, wolność też ma swoje granice, nie wolno poprzez swoją wolność zniewalać drugiej osoby, tylko dlatego, że ktoś ma kaprys w niedzielę iść sobie kupić nie artykuły pierwszej potrzeby, ale artykuły budowlane. Trzeba z tym skończyć – mówi Piotr Duda, przewodniczący NSZZ „S”.
Eksperci podkreślają, że zakaz pracy w niedzielę jest krokiem na drodze cywilizowania rynku pracy, w stronę normalności, którą znamy z Europy Zachodniej, gdzie w niedzielę w większości państw nie pracuje się wcale lub tylko w ograniczonym stopniu.
Nawet w ojczyźnie hipermarketów – we Francji – obowiązują znaczące ograniczenia dotyczące handlu w niedziele i święta. W Niemczech, Szwajcarii i w Austrii zaś obowiązuje prawna zasada „Öffnungszeitengesetz”, czyli od godziny 18 w sobotę do 6 rano w poniedziałek obowiązuje w handlu „cisza niedzielna”.

Niemieckojęzyczny termin Sonntagsruhe oznacza, że w niedziele i święta zamknięte są wszystkie sklepy, działają tylko stacje benzynowe, sklepiki na dworcach i te w sąsiedztwie atrakcji turystycznych. W większości landów ostatnio jednak dopuszczono kilka „verkaufsoffener Sonntagen”, czyli niedziele handlowe, mimo że niedziela doczekała się tam ochrony konstytucyjnej, bo art. 140 niemieckiej ustawy zasadniczej stanowi, że niedziela jest dniem „odpoczynku i duchowego wytchnienia”.

W Belgii, Holandii oraz częściowo na Węgrzech, w Grecji, Luksemburgu w niedzielę się nie handluje.

W Niderlandach niedzielny handel ustalany jest według przepisów lokalnych – w gminach położonych w centrum kraju, gdzie rządzą protestanccy konserwatyści, handel w niedzielę jest zakazany.

W walońsko-flamandzkiej Belgii w niedziele i święta otwarte są małe sklepy, piekarnie (od 7 do 12) i sklepy mięsne (od 8 do 12).

W Luksemburgu duże sklepy mogą być otwarte w niedzielę w godzinach 6-13, a piekarnie, sklepy mięsne, cukiernie, kioski z pamiątkami do godziny 18.

We Francji wolna od pracy niedziela jest chroniona od 1906 roku, poza wyjątkami w kilku zawodach, jak sprzedawcy żywności, handlarze ryb, piekarze (do godziny 13) i kwiaciarnie. We Francji hipermarkety nie mogą w tym dniu być otwarte, a supermarkety w dużych miastach lub regionach turystycznych pracują od 9 do 13, pod warunkiem jednak, że prowadzą dział spożywczy. W 2009 roku premier Nicolas Sarkozy złagodził prawo i merowie oraz burmistrzowie mają prawo do wyznaczenia stref niedzielnego handlu. Pracownikom zagwarantowano podwójne wynagrodzenie za pracę w niedzielę lub prawo do odmowy jej wykonania.

W Grecji w niedziele i święta otwarte są tylko małe sklepy. Duże markety mogą prowadzić handel w siedem niedziel w roku. Podobnie w greckiej części Cypru.

W Szwecji w niedzielę nie można sprzedawać alkoholu. W Anglii, Walii i Irlandii Północnej w niedzielę i święta wielkie markety spożywcze mogą być otwarte przez kilka godzin.

Od 9 marca 2015 roku na Węgrzech w niedzielę mogą pracować tylko sklepy rodzinne (a więc właściciel lub jego najbliżsi) o powierzchni do 200 metrów kwadratowych. Wyjątkiem jest okres przed Bożym Narodzeniem.

W Chorwacji i Włoszech nie obowiązują zakazy, ale sklepy spożywcze zazwyczaj pozostają zamknięte w niedziele, ewentualnie otwierają się na kilka godzin po południu.

W Hiszpanii sklepy zazwyczaj są otwarte w pierwszą niedzielę miesiąca oraz w niedziele poprzedzające święta.

Artur S. Górski

www.solidarnosc.gda.pl