Co musisz wiedzieć?

• Tej jesieni odbędzie się w Warszawie Ogólnopolska Konferencja Naukowa Historyków Zakonnych. Wydarzenie podkreśli rolę żeńskich zgromadzeń zakonnych w pomocy Żydom podczas II wojny światowej;
• Pierwszy temat to ukazanie stanu badań nt. postaw sióstr zakonnych wobec ludności żydowskiej na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką. Drugi temat, to sytuacja zakonów żeńskich po 1945 roku;
• "Siostry zakonne tuż po wojnie rozpoczęły pracę archiwistyczno-dokumentacyjną, by zebrać fakty pomocy różnego rodzaju – bo była to nie tylko pomoc bezpośrednia, np. ukrywania dzieci żydowskich", informuje sercanka s. dr Monika Kupczewska;
• "Na dziś możemy powiedzieć – to jest udokumentowane o zaangażowaniu 2345 sióstr", twierdzi siostra;
• Organizatorzy opublikowali pierwszą anglojęzyczna monografię na temat pomocy udzielanej Żydom podczas Holokaustu przez polskie duchowieństwo.

Dziesięciolecia badań i nowe wyzwania

Październikowa konferencja to kontynuacja tego typu wydarzeń zapoczątkowanych w latach 70. XX wieku przez Komisję Historyczną przy Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce.

- Co roku w założeniach komisji, której mam zaszczyt przewodniczyć od 2023 roku, jest ogólnopolska konferencja, podczas której zajmujemy się aktualnymi wydarzeniami rocznicowymi – mówi Heschel Center News s. dr Monika Kupczewska ze Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego, adiunkt w Ośrodku Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL.

Tegoroczna konferencja odbędzie się w Warszawie, by – jak zaznaczają organizatorzy – pokazać zakres prowadzonych badań nie tylko naukowcom w Polsce, ale też na świecie.

Pomoc Żydom i walka z represjami w PRL

Wydarzenie będzie miało dwa główne bloki tematyczne. Pierwszy temat to ukazanie stanu badań nt. postaw sióstr zakonnych wobec ludności żydowskiej na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką. - Drugi dzień  konferencji będzie poświęcony sytuacji zakonów żeńskich po 1945 roku, a także ich zmaganiom z komunistycznym aparatem represji – zapowiada s. Kupczewska.

22 października obrady odbędą się w sali plenarnej Konferencji Episkopatu Polski. - Będzie możliwość uczestniczenia w tych obradach dla badaczy i osób zainteresowanych tą tematyką – zaznacza organizatorka. 23 października konferencja przeniesie się do Centralnego Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie.

Nieznane szerzej archiwa

- Siostry zakonne tuż po wojnie rozpoczęły pracę archiwistyczno-dokumentacyjną, by zebrać fakty pomocy różnego rodzaju – bo była to nie tylko pomoc bezpośrednia, np. ukrywania dzieci żydowskich. Wszystko to te siostry odnotowywały w swoich archiwach i dokumentowały w opracowaniach historycznych – tłumaczy s. Kupczewska.

Efektem tych prac jest m. in. seria naukowa „Żeńskie Zgromadzenia Zakonne w Polsce 1939-1947". - Warto pokazać te badania, mimo że seria była wydawana przez KUL, trzeba powiedzieć, że wśród badaczy jest mało znana – dodaje przewodnicząca Komisji Historycznej przy Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce.

• Papież: daj przestrzeń ciszy, słuchaniu Ojca, który mówi i ‘widzi w ukryciu’
• Ewangelia na XVI Niedzielę Zwykłą z komentarzem [video]
• [Tylko u nas] Aleksandra Jakubiak OV: Oś chrześcijaństwa
• Święto św. Marii Magdaleny – Apostołki Apostołów
• „Jest nadzieja” hasłem zbliżającego się 25. Przystanku Jezus
• Do okna życia trafił noworodek w stanie ciężkim

Ponad 2 tysiące sióstr niosących pomoc

- Na dziś możemy powiedzieć – to jest udokumentowane o zaangażowaniu 2345 sióstr – podkreśla s. Monika Kupczewska, pytana o skalę pomocy Żydom w ramach żeńskich zgromadzeń zakonnych. Nazwiska sióstr ratujących Żydów zostały upamiętnione m. in. w Sanktuarium NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II w Toruniu.

- Wiadomo, że Jad Waszem uhonorował 67 sióstr zakonnych medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, ale to były dyplomy, odznaczenia przyznawane przełożonym, ale też nie wszystkim, które udzielały pomocy. A wiadomo, że aby taka przełożona mogła przyjmować pod dach np. dzieci żydowskie, musiała być zaangażowana czasem cała wspólnota, więcej wspólnot czy prowincji – wyjaśniła adiunkt w Ośrodku Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL.

Współpraca i dalsze badania

Październikowa konferencja w Warszawie to wspólna inicjatywa Ośrodka Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL, Centrum Heschela KUL, Instytutu Pamięci Narodowej oraz wspomnianej Komisji Historycznej. - Będziemy udostępniać i propagować naszą wiedzę o zaangażowaniu sióstr zakonnych właśnie przy pomocy Centrum Heschela, które też prowadzi tego typu badania – zapowiada s. Kupczewska, deklarując kontynuowanie prac poświęconych historii ratowania Żydów przez żeńskie zgromadzenia zakonne w okupowanej przez Niemców Polsce.

Pierwsza anglojęzyczna monografia o pomocy duchowieństwa w Polsce

W ramach prac Centrum Relacji Katolicko-Żydowskich KUL im. Abrahama J. Heschela została opublikowana pierwsza anglojęzyczna monografia na temat pomocy udzielanej Żydom podczas Holokaustu przez polskie duchowieństwo. Dwutomową publikację wydaną przez Wydawnictwo KUL pt. „Wartime Rescue of Jews by the Polish Catholic Clergy" napisał mec. Ryszard Tyndorf. Jest ona dostępna online do bezpłatnego pobrania pod adresem: https://tiny.pl/s8xxn5vc. Książka liczy ponad 1200 stron i zawiera głównie świadectwa uratowanych Żydów siostry zakonne i księży w Polsce podczas Holokaustu. Jest w niej indeks zawierający tysiące miejscowości i nazwisk osób uratowanych i ratujących.

Heschel Center News