Co musisz wiedzieć:

• Nowe badanie Fundacji Konrada Adenauera pokazuje, że 74% Niemców bez tła migracyjnego obawia się prawicowego ekstremizmu.
• Sondaż ujawnia też wzrost antysemityzmu wśród części migrantów, zwłaszcza wśród osób pochodzenia tureckiego.
• Fundacja Konrada Adenauera wskazuje na AfD jako na katalizator ekstremistycznych nastrojów.
• KAS jest powiązana z CDU

Badania i analizy niemieckich demoskopów wskazują, że prawicowy ekstremizm stał się jednym z największych źródeł niepokoju dla obywateli tego kraju. Według sondażu przeprowadzonego przez Fundację Konrada Adenauera (KAS), blisko trzy czwarte Niemców bez tła migracyjnego obawia się skrajnie prawicowych ruchów w kraju. To zaskakujące odkrycie, zważywszy na trwającą debatę o migracji i wielokulturowości.

Sondaż KAS: Ekstremizm jako największe zagrożenie

Badanie Fundacji Konrada Adenauera, realizowane od października 2024 do stycznia 2025 roku, objęło około 3000 respondentów, w tym 1007 obcokrajowców i 1003 osoby z tłem migracyjnym. Wyniki są jednoznaczne: 74% Niemców bez historii migracyjnej wyraża obawę przed prawicowym ekstremizmem – 46% "zdecydowanie", a 28% "raczej". Podobne nastroje panują wśród osób z tłem migracyjnym (66%) i obcokrajowców (55%). Najwyższy poziom lęku notuje się wśród osób o korzeniach tureckich i rosyjskich, podczas gdy Polacy w Niemczech wykazują relatywnie niższy stopień niepokoju.

To odwrócenie trendu jest znaczące. Wcześniejsze debaty skupiały się na obawach związanych z napływem imigrantów, zwłaszcza po kryzysie migracyjnym 2015 roku. Dziś jednak "strach przed prawicą" w przekazie medialnym przewyższa lęk przed "zbyt wieloma obcymi". Eksperci KAS podkreślają, że ta zmiana wynika z domniemanej rosnącej widoczności ataków na mniejszości, manifestacji tzw. skrajnej prawicy oraz medialnego nagłośnienia incydentów, takich jak ataki na synagogi czy demonstracje neonazistowskie.

[Raport Fundacji Adenauera "Społeczeństwo imigracyjne w okresie przejściowym". Źródło: kas.de]

W Niemczech rośnie poziom antysemityzmu

Sondaż ujawnia też niepokojące dane dotyczące antysemityzmu. Aż 10% obcokrajowców i 9% osób z tłem migracyjnym zgadza się ze stereotypem "Nie można ufać Żydom". W grupie Turków odsetek ten wzrósł z 18% w 2015 roku do 26% obecnie. Wśród Niemców bez tła migracyjnego jest to "tylko" 4%.

Osoby o rosyjskich korzeniach (Spätaussiedler) wykazują 18% przychylności dla takich poglądów. Te wyniki wskazują na dyfuzję uprzedzeń nie tylko w kręgach ekstremistycznych, ale też w społeczeństwie migracyjnym.

Jak KAS definiuje "prawicowy ekstremizm"

Według analizy KAS prawicowy ekstremizm w Niemczech nie jest abstrakcyjnym zjawiskiem – to ideologia zakorzeniona w rasizmie etnicznym i ksenofobii. Jego rdzeniem ma być przekonanie o "naturalnym porządku społecznym", gdzie homogeniczna "wspólnota ludu" (Volksgemeinschaft) wyklucza integrację obcych. Imigracja ma być postrzegana jako "przeobcość" (Überfremdung), prowadząca do "śmierci narodu" (Volkstod). Analiza zwraca uwagę na zjawisko neonazizmu, który ma używać argumentów biologicznych i genetycznych.

Rola AfD

Katalizatorem ekstremistycznych nastrojów ma być Alternatywa dla Niemiec (AfD). Partia, założona w 2013 roku jako eurosceptyczna, ewoluowała w kierunku antyimigranckim i nacjonalistycznym. Jej program podkreśla "ochronę niemieckiej tożsamości" przed "islamizacją" i "masową migracją". Chociaż AfD nie jest formalnie klasyfikowana jako ekstremistyczna, jej skrzydło "Der Flügel" ma być przez służby monitorowane jako bliskie neonazistom.

Rosnący ekstremizm ma zagrażać spójności Niemiec jako państwa wielokulturowego. Obawy respondentów sondażu KAS sygnalizują potrzebę natychmiastowych działań w zakresie edukacji antyrasistowskiej w szkołach, wzmocnienia integracji migrantów oraz monitoringu online, gdzie eksremizm szerzy się najszybciej.

Aktualne sondaże wskazują na stabilne poparcie dla AfD na poziomie 25-28% w skali kraju, z wyższymi notowaniami na wschodzie (do 30%).

[Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]

[Tytuł, sekcja"Co musisz wiedzieć" i FAQ, a także śródtytuły i lead od Redakcji]

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czego najbardziej obawiają się dziś Niemcy według badań KAS? Największym źródłem lęku stał się prawicowy ekstremizm – obawia się go 74% Niemców bez tła migracyjnego.

Czy osoby z tłem migracyjnym również odczuwają strach przed prawicowym ekstremizmem? Tak. 66% deklaruje obawy, a wśród niektórych grup – zwłaszcza o korzeniach tureckich i rosyjskich – odsetek jest jeszcze wyższy.

Jakie postawy antysemickie ujawniło badanie? Stereotypy wobec Żydów występują wśród osób z tłem migracyjnym, szczególnie tureckim (26%).

Jak KAS definiuje prawicowy ekstremizm? Jako ideologię opartą na rasistowskiej „wspólnocie narodowej”, odrzucającą integrację i postrzegającą migrację jako zagrożenie dla narodu.

Jaką rolę w tych nastrojach odgrywa AfD? Analiza KAS, fundacji powiązanej z CDU, wskazuje, że AfD, choć oficjalnie nie jest partią ekstremistyczną, ma skrzydło monitorowane przez służby.