Co musisz wiedzieć:

• Nowe zasady wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku.
• Zmiany obejmą m.in. wielkie litery i pisownię łączną.
• Przez kilka lat obowiązywać będzie okres przejściowy.

Największa reforma od dekad

Jedenaście zmian w ortografii ustanowionych przez Radę Języka Polskiego zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Jak podkreślali uczestnicy konferencji prasowej, nowe reguły mają być łatwiejsze do opanowania i stosowania w praktyce.

Zmiany dotyczą m.in. użycia wielkich i małych liter, pisowni łącznej i rozdzielnej oraz zasad stosowania łącznika. RJP chce w ten sposób ujednolicić reguły i ograniczyć liczbę wyjątków.

To najpoważniejsza korekta zasad pisowni od kilkudziesięciu lat. Ostatnia duża reforma ortografii w Polsce została przeprowadzona w 1936 roku.

• Komunikat Straży Granicznej. Pilne doniesienia z granicy
• Komunikat dla mieszkańców woj. małopolskiego
• NFZ wydał pilny komunikat
• Ważny komunikat dla mieszkańców Krakowa
• Komunikat dla mieszkańców woj. warmińsko-mazurskiego
• Marek Jakubiak wziął ślub. Zdjęcie obiegło sieć

„Zmniejszenie liczby wyjątków”

Członkini zespołu RJP przygotowującego zmiany prof. Danuta Krzyżyk zwróciła uwagę, że nowa ortografia będzie prostsza.

To uproszczenie reguł i zmniejszenie liczby wyjątków. Odwołujemy się także do zwyczaju językowego Polaków, czyli do tego, jak już dzisiaj niektóre wyrazy, nazwy mieszkańców czy przymiotniki od nazw własnych zapisują

– wyjaśniła.

Celem reformy jest również usunięcie niekonsekwencji i doprecyzowanie obowiązujących zasad.

Bez potrzeby wiedzy gramatycznej

Przewodnicząca Rady Języka Polskiego prof. Katarzyna Kłosińska zaznaczyła, że nowe reguły nie będą wymagały od użytkowników języka zaawansowanej wiedzy gramatycznej.

Chodzi o to, żeby człowiek nie musiał się zastanawiać, co jest imiesłowem, przymiotnikiem, partykułą, spójnikiem czy zaimkiem, bo ta wiedza nie powinna być potrzebna, żeby stosować zasady ortograficzne

– tłumaczyła.

Prof. Krzyżyk dodała, że uczniowie szkół podstawowych nie uczą się dziś rozróżniania przymiotników dzierżawczych i jakościowych, co utrudnia późniejsze stosowanie dotychczasowych zasad.

Nowy słownik ortograficzny

Przewodniczący zespołu przygotowującego reformę prof. Piotr Żmigrodzki zapowiedział publikację nowego słownika ortograficznego.

Słownik, który piszemy, przede wszystkim będzie duży. Będzie obejmował około 100 tysięcy haseł

– poinformował.

Słownik będzie dostępny bezpłatnie w trzech wersjach: książkowej w ograniczonym nakładzie, elektronicznej w formie aplikacji oraz mobilnej. Publikacja ma się ukazać mniej więcej za rok.

Okres przejściowy na egzaminach

RJP uspokaja, że w latach 2026–2030 na egzaminach zewnętrznych, w tym ósmoklasisty i maturalnym, akceptowane będą zarówno stare, jak i nowe zasady pisowni.

Dopiero od 2031 roku obowiązywać będą wyłącznie nowe reguły ortograficzne.

Najważniejsze zmiany w pisowni

Od 1 stycznia 2026 roku wielką literą zapisywane będą nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi, np. Warszawianin, Krakowianin, Ochocianka, Mokotowianin.

Wielką literą zapisywane będą także pojedyncze egzemplarze wyrobów przemysłowych, np. „pod oknem zaparkował czerwony Ford”.

Małą literą zapisywane będą przymiotniki utworzone od nazw osobowych, niezależnie od ich znaczenia, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, filozofia sokratejska.

Wprowadzona zostanie łączna pisownia „nie” z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi we wszystkich stopniach, np. niemilszy, nienajlepiej.

Zmiany obejmą także nazwy obiektów przestrzeni publicznej. Wielką literą zapisywane będą m.in. Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kościół Mariacki, Most Poniatowskiego. Małą literą pozostanie wyraz „ulica”.

Wielką literą zapisywane będą wszystkie człony nazw lokali usługowych i gastronomicznych, z wyjątkiem przyimków i spójników, np. Kawiarnia Literacka, Hotel pod Różą, Restauracja pod Żaglami.

Ujednolicona zostanie także pisownia cząstek niby- i quasi- z wyrazami pisanymi małą literą, np. nibyartysta, quasinauka, przy zachowaniu łącznika przed nazwami własnymi, np. niby-Polak.