Co musisz wiedzieć:

• Belgia zamknęła reaktor Doel 2, kończąc pięć dekad pracy i realizując ustawę o wygaszaniu atomu, co zmniejsza krajową produkcję energii o ok. 15%.
• Zamknięcie starszych bloków zmusza rząd do zastąpienia atomu gazem i OZE, co budzi obawy o stabilność i koszt energii.
• Trwa debata o przedłużeniu pracy nowszych reaktorów (Doel 4 i Tihange 3), co wymaga wieloletnich analiz i wysokich nakładów inwestycyjnych.

Belgia 30 listopada po 50 latach nieustannej pracy zamknęła reaktor Doel 2. Ten 445-megawatowy olbrzym, ostatni z pięciu starszych reaktorów, zostaje trwale odłączony od sieci energetycznej. Obok niego Doel 1, “bliźniak”, który został wcześniej wyłączony, symbolizuje schyłek epoki.

Koniec ery jądrowej?

Elektrownia jądrowa Doel, położona na lewym brzegu Skaldy, na północ od Antwerpii, to serce belgijskiej energetyki od lat 70. XX wieku. Reaktory Doel 1 i 2, uruchomione w 1975 roku, były pionierami: dostarczały czystą, stabilną moc dla milionów gospodarstw. Przez pół wieku wygenerowały miliardy kilowatogodzin, unikając emisji milionów ton CO2 i to w czasach, gdy węgiel i gaz dominowały europejska produkcję energii. Ale era ta dobiega końca. Ustawa o wygaszaniu energetyki jądrowej z 2003 roku, przyjęta pod presją Zielonych, wyznaczyła horyzont do 2025 roku. Doel 3 i Tihange 2 zamknięto w 2022, Tihange 1 w 2023, a Doel 1 – w styczniu 2025. Doel 2 zamyka proces, pozostawiając tylko Doel 4 i Tihange 3 do 2035 roku.

Proces wyłączenia Doel 2 to precyzyjna operacja. Wieczorem 30 listopada moc turbiny spadła do zera, a reaktor odłączono od sieci. Demontaż ruszy dopiero w 2029, po uzyskaniu pozwoleń; pełna likwidacja elektrowni planowana jest na 2039-2040.

Modernizacja nieopłacalna

- Inwestycje w modernizację pod nowe normy bezpieczeństwa są ogromne i nieopłacalne

– wyjaśnia Peter Moens, dyrektor elektrowni Doel.

Reaktory 1 i 2 dzielą wspólne systemy, co pod nowymi, rygorystycznymi regulacjami FANC (belgijski urząd nuklearny) czyni ich utrzymanie niemożliwym. Engie Electrabel, operator, nie przeprowadził tu studiów przedłużeniowych – w przeciwieństwie do reaktorów Doel 4 i Tihange 3 . Restart oznaczałby analizę 90 tys. komponentów, 2,5 roku pracy i 22,5 tys. stron dokumentów. „To praca tytaniczna, nieopłacalna” – dodaje Moens.

Skąd Belgia weźmie prąd?

Minister ds. Energii Mathieu Bihet (MR) w rozmowie z VRT NWS wyraził żal:

- To nie jest decyzja obecnego rządu, ale zobowiązanie z lat minionych.

Politycy z N-VA, jak Bart De Wever, naciskają na dialog z Engie i francuskim EDF o przedłużeniu Doel 4 i Tihange 3 nawet do 2045. Wymaga to nowych analiz (2-3 lata) i inwestycji w bezpieczeństwo. Wygaszanie atomu kosztuje miliardy oraz utratę 15 proc. produkcji energii w Belgii. Region Antwerpia, z 1200 pracownikami elektrowni, obawia się utraty miejsc pracy. Związki zawodowe protestują: „Atom to stabilność, nie ryzyko”. A ekolodzy z Greenpeace Belgia świętują: „Koniec starego, niebezpiecznego modelu. Czas na wiatr, słońce i magazyny energii”.

Belgia stawia teraz na mix. energetyczny do 2035 50 proc. z odnawialnych źródeł, wsparte gazem (choć ten emituje więcej niż atom). Rząd inwestuje w morskie farmy wiatrowe na Morzu Północnym, baterie magazynowe i inteligentne sieci. Belgia, z 11 milionami mieszkańców i gęstą siecią energetyczna znajdzie się energetycznie w trudnej sytuacji. W Antwerpii, pod szarym niebem, ostatni pracownicy żegnają reaktor toastem.

- Dziękujemy za 50 lat światła.

– mówią.

[Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]

[Tytuł, sekcje "Co musisz wiedzieć" i FAQ, a także śródtytuły i lead od Redakcji]

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Dlaczego Belgia zamyka elektrownie jądrowe? To efekt ustawy z 2003 roku, która zakłada stopniowe wygaszanie energetyki jądrowej. Kolejne rządy – mimo wątpliwości ekspertów – realizują ten plan.

Czy zamknięcie Doel 2 oznacza problemy z dostawami prądu? Może zwiększyć ryzyko niedoborów, bo atom odpowiadał za stabilną część produkcji energii. Belgia musi teraz uzupełnić lukę gazem i OZE.

Czy reaktor Doel 2 można było utrzymać w działaniu? Eksperci wskazują, że modernizacja według nowych norm bezpieczeństwa byłaby zbyt kosztowna i technicznie trudna.

Co Belgia planuje zamiast atomu? Rozwój morskich farm wiatrowych, magazynów energii, modernizację sieci oraz większe wykorzystanie gazu.

Czy inne reaktory też zostaną zamknięte? Starsze bloki już wyłączono. Doel 4 i Tihange 3 mają działać do 2035 r., ale Belgia rozważa przedłużenie ich pracy nawet do 2045 r.