Co musisz wiedzieć:

• Program 500+ wprowadzony ustawą z 11 lutego 2016 r. stanowił przełom w polskiej polityce społecznej.
• Autor punktuje, że wbrew ostrzeżeniom o bankructwie państwa i demoralizacji społeczeństwa, program nie doprowadził do zapowiadanych katastrof.
• Podkreśla też, że to partia prawicowa wprowadziła jedno z największych świadczeń socjalnych w III RP, lecz dziś nie wykorzystuje tego politycznie mimo zbliżających się wyborów.

Niedawno przypadła dziesiąta rocznica przyjęcia „Ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci”. Był to akt prawny wprowadzający w Polsce program 500 plus. Objął on każde drugie i kolejne dziecko. W 2019 r. rozszerzono go na wszystkie dzieci. W 2023 r. przegłosowano podniesienie kwoty do 800 zł.

To była decyzja wręcz rewolucyjna. Wcześniej albo nie było nic, albo oferowano wybranym jednorazowe czy krótkotrwałe niewielkie kwoty. W 2016 r. dzieciom i rodzinom zaoferowano wsparcie na długie lata. I to jakie: płaca minimalna wynosiła wtedy zaledwie 1850 zł na rękę. 500 zł było wielkim wsparciem dla rodzin. W dodatku bez barier, formalności, kontroli i groźby utraty z byle powodu.

• IMGW wydał komunikat. Oto co nas czeka w najbliższych dniach
• Wyłączenia prądu. Ważny komunikat dla mieszkańców Wielkopolski
• Komunikat Straży Granicznej. Pilne doniesienia z granicy
• Szef CPAC Matt Schlapp do Tuska: Zadzierasz z nami wszystkimi
• „Cała Polska się zatrzęsie”. Stanowski zapowiada bombę
• Prokuratura uderza w wiceszefa Kancelarii Prezydenta. Karol Nawrocki reaguje
• Komunikat dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego

Liberalne strachy

Całkowicie złamano neoliberalną logikę królującą od zarania III RP: „Pieniędzy nie ma i nie będzie” – chyba że dla kumpli i popleczników liberałów. „Rozdawnictwo demoralizuje” – chyba że rozdawnictwo forsy dla biznesu oraz tłustych posad dla „samych swoich”. „Trzeba sobie zapracować” – nie dotyczy autorów przekrętów w Polnordzie, łapówkarzy w szpitalach czy specjalistów od ukrywania forsy w nogach od krzeseł. „Jesteśmy krajem na dorobku” – mimo upływu dekad i chwalenia się wzrostem PKB. Znaliśmy te wywody na pamięć. Program 500 plus to był przewrót kopernikański.

Straszono nas dosłownie wszystkim: bankructwem kraju, drugą Grecją i siódmą Wenezuelą, spłacaniem długów przez sto kolejnych pokoleń, erupcją lenistwa, rozkwitem patologii. Podlano to oczywiście ogromną dawką niemal rasistowskich uprzedzeń. Bo niezamożni wszystko przepiją i „wydadzą nieodpowiedzialnie”. Nic takiego nie nastąpiło.

Po dziesięciu latach jesteśmy w zupełnie innym miejscu. Wiele świadczeń i zdobyczy z lat 2016–2023 silnie zakorzeniło się w świadomości. Nawet jeśli Donald Tusk czy ktokolwiek spróbują je ruszyć, to niewielkie są szanse, że wrócimy do liberalnego bantustanu z 2015 r.

Kilkanaście milionów pracowników

Tę wiekopomną decyzję wprowadziła partia prawicowa. Nie Europejczycy-liberałowie, którym kilka kadencji nie wystarczyło, aby zastosować europejskie rozwiązania. Nie lewicowcy, którzy za swoich rządów cięli socjal, zamiast go rozwijać. W dodatku partia prawicowa zrobiła to w czasach, gdy nawet w najbardziej socjalnych krajach nie wprowadza się od dekad tak wielkich nowych świadczeń. Jest tam raczej rozpaczliwa obrona dawnych zdobyczy przed „obiektywną koniecznością cięć”. Ze zdziwieniem zauważyłem, że Prawo i Sprawiedliwość zachowywało się w rocznicę wprowadzenia 500 plus tak, jak gdyby się tego wstydziło. W oficjalnych kanałach partii nie było o tym ani słowa.

Wkrótce wybory. W Polsce są 2–3 miliony posiadaczy firm i kilka partii umizgujących się do biznesu. Jest też kilkanaście milionów pracowników najemnych i kilka milionów niezamożnych emerytów i rencistów – do nich nie zwraca się niemal nikt. Spore są arytmetyczne szanse, aby wygrała partia wspierająca słabszych. Ale musi przypominać o tym, jak wielkie znaczenie miały jej decyzje socjalne.

[Tytuł, śródtytuły i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]