– Czy pisząc swoją najnowszą książkę, odkryła Pani nieznane dotąd oblicze św. Jana Pawła II?

– Ciągle coś odkrywam, poznaję i badam. Nie sposób zgłębić całej wiedzy, tego wielkiego dorobku o Janie Pawle II. Wydaje się, że ta wiedza jest nie do wyczerpania. Tematyką Karola Wojtyły, papieża Jana Pawła II zajmuję się od ponad 20 lat. Badałam ją pod różnymi kątami, począwszy od literatury, poprzez teatrologię, wybrane aspekty filozofii, dyplomacji, polityki i inne. Od kilku lat koncentruję się na kwestiach dotyczących relacji Jana Pawła II ze Stanami Zjednoczonymi, w szczególności na stosunkach dyplomatycznych pomiędzy USA a Stolicą Apostolską, a także na relacji Jana Pawła II z prezydentem Ronaldem Reaganem. Odkryłam w tych obszarach całą masę nieznanych mi uprzednio informacji o Janie Pawle II. Bogatą osobowość papieża Polaka i wymiar jego pracy dostrzega się w pełni dopiero wtedy, kiedy spojrzymy na jego spuściznę jako na całość. Pisząc tę książkę, moją drugą publikację o Janie Pawle II, ponownie zachwycam się ogromną spójnością, konsekwencją myśli i czynów Jana Pawła II. Podziwiam go za to, że nigdy się nie wycofywał, nie dał się zastraszyć, nie zmieniał swojego kursu działania, nie poprawiał swoich wypowiedzi i nie modyfikował swojego programu.

"Brak wiedzy jest najlepiej widoczny w atakach na Jana Pawła II"

– Które z zebranych świadectw o polskim papieżu wywarło na Pani szczególne wrażenie?

– Każde świadectwo jest inne, bardzo osobiste, cenne, potrzebne. Każde z nich to kopalnia wiedzy o Janie Pawle II. W tej książce jeszcze udało się uchwycić świadectwo jednego z ostatnich szkolnych kolegów Karola Wojtyły, pana Eugeniusza Mroza [zmarł w roku 2020]. Znajdą tutaj Państwo także wywiad z kardynałem Gerhardem Ludwigiem Müllerem, osobiste wspomnienia syna Ronalda Reagana Michaela o spotykaniach jego ojca z papieżem z Polski, a także wyjątkowe osobiste refleksje reżysera Kazimierza Brauna z jego trwających od 1958 roku „warsztatów teatralnych” z Wojtyłą. Są tu także przemyślenia prof. Rafała Łatki o relacji Karola Wojtyły z prymasem Stefanem Wyszyńskim, osobiste wspomnienia ks. Pawła Ptasznika, biskupa Sławomira Odera, kardynała Stanisława Dziwisza i wielu innych. Nie sposób także pominąć mojej rozmowy z maestro Plácido Domingo czy panem Krzysztofem Zanussim, Normanem Daviesem czy George Weigelem. Wszystkie wywiady zawarte w tej książce są cennymi świadectwami wiedzy dla przyszłych pokoleń.

– W jaki sposób możemy wcielić w życie dziedzictwo św. Jana Pawła II w roku 2023?

– Najpierw potrzebujemy zrozumieć Jana Pawła II „od środka”, aby móc czerpać z jego spuścizny. Zrozumieć to znaczy zadać sobie trud zgłębiania wiedzy o Karolu Wojtyle, później papieżu Janie Pawle II. Zrozumieć to znaczy mieć świadomość, że papież prowadził Kościół w sposób bardzo piękny, oddany i odważny, konfrontując go ze złem tamtych czasów. Zrozumieć to znaczy sięgnąć do nauki społecznej Kościoła, dotknąć idei solidarności, teologii ciała, zagadnień dotyczących życia, osoby ludzkiej, małżeństwa, rodziny i innych. Zrozumieć to znaczy wiedzieć, że istnieje prawo naturalne, że jest jedna prawda, że kultura jest spoiwem narodu. Bez sięgnięcia do korzeni, bez zrozumienia podstaw, na których opierał się pontyfikat św. Jana Pawła II, nie będziemy potrafili wcielić w życie jego dziedzictwa. Brak wiedzy jest najlepiej widoczny w atakach na Jana Pawła II – absurdalnych i śmiesznych.

„Globalizacja solidarności”

– Na czym według Pani polega „globalizacja solidarności”, o której pisał św. Jan Paweł II?

– Należy zwrócić uwagę, że termin „globalizacja solidarności” jest odpowiedzią Jana Pawła II na zagrożenia, które rodzi proces globalizacji. Globalizacja solidarności u Wojtyły wyrasta z uniwersalizmu chrześcijańskiego. Polemizowałabym, czy słowo „globalizacja” było użyte przez Jana Pawła II w takim znaczeniu i kontekście, w jakim jest pojmowane dzisiaj. Ojciec Święty powiedział: „Celem solidarności musi być tworzenie bardziej ludzkiego świata dla wszystkich – świata, w którego kształtowaniu każdy człowiek będzie mógł uczestniczyć w sposób pozytywny i owocny, a w którym dobrobyt części obywateli nie będzie już przeszkodą w rozwoju innych ludzi, ale będzie go wspomagał”. Jan Paweł II widział pilną potrzebę budowania kultury solidarności opartej na szacunku i godności dla osoby ludzkiej i dla wartości ludzkiego życia. Podkreślał znaczenie uczestnictwa wszystkich ludzi w „wypracowaniu i realizowaniu wspólnych decyzji na skalę światową, w duchu poszanowania godności i podstawowych wartości ludzkich i duchowych”. Podkreślał, że solidarność społeczna nakazuje przezwyciężyć interesy poszczególnych osób, a kierować się sprawiedliwością i poszukiwaniem dobra wspólnego, co w dalszej perspektywie zapewni pokój i harmonijny rozwój społeczeństw oraz dobrobyt. Według mnie Wojtyłowa „globalizacja solidarności” nijak ma się do dzisiejszych sloganów o globalizacji używanych przez dominujący paradygmat.

– Jakie treści w szczególny sposób chciałaby Pani przekazać za pośrednictwem swojej książki polskim czytelnikom?

– W czasie Mszy Świętej otwierającej konklawe po śmierci papieża z Polski kardynał Joseph Ratzinger powiedział: „owocem, który trwa, jest to, co zasialiśmy w ludzkich duszach – miłość, poznanie, gest zdolny dotknąć serca, słowo, które wzbudza w duszy Bożą radość”. Mam nadzieję, że książka „Papież oczami świata” będzie tym właśnie ziarnem, które zasieje dobro i miłość w ludzkich sercach. Niech ta książka będzie podróżą w głąb siebie. Niech służy dobrze przyszłym pokoleniom.

O książce

Monika Jabłońska, autorka „Wiatr z Nieba. Jan Paweł II – Poeta, który został papieżem”, powraca z nowa książką o Janie Pawle II, zbiorem 47 wywiadów, wydaną przez krakowskie Wydawnictwo AA, pod tytułem „Papież oczami świata. Świadectwa o Janie Pawle II”.

Książka, która ukazała się w Stanach Zjednoczonych, będzie miała swoją polską premierę 30 września 2023 roku. Dzięki tej książce – ze znakomitym wstępem profesora Andrzeja Nowaka – na nowo możemy dotknąć tajemnicy Jana Pawła II w 45. rocznicę rozpoczęcia jego pontyfikatu.

„Papież oczami świata. Świadectwa o Janie Pawle II” to owoc rozmów autorki z ludźmi nauki, kultury i sztuki, dyplomatami, przyjaciółmi Jana Pawła II, bliskimi pracownikami papieża, osobami duchownymi, politykami i innymi.

W książce znajdziemy refleksje o życiu Karola Wojtyły, jego domu rodzinnym i rodzicach, wspomnienia z czasów studiów, refleksje o relacji Wojtyły z kardynałem Stefanem Wyszyńskim, wspomnienia o udziale przyszłego papieża w Soborze Watykańskim II, o wyborze Wojtyły na następcę Świętego Piotra, refleksje o wyzwaniach w czasie jego pontyfikatu, opis jego relacji z prezydentem Stanów Zjednoczonych Ronaldem Reaganem, a nawet papieską fascynację Cyprianem Kamilem Norwidem i wiele innych ciekawych tematów.

W gronie zaproszonych przez autorkę gości znaleźli się miedzy innymi: najbliższy współpracownik i sekretarz kardynał Stanisław Dziwisz czy postulator procesu beatyfikacyjnego papieża – Biskup Sławomir Oder oraz bliski współpracownik Jana Pawła II – ks. Paweł Ptasznik. W książce znajdziemy także refleksje wysokich hierarchów Kościoła, jak kardynał Camillo Ruini, kardynał Angelo Comastri, kardynał Gerhard Ludwig Müller czy arcybiskup Tadeusz Kondrusiewicz. W publikacji „Papież oczami świata” znajdują się także wspomnienia znanych profesorów: Ryszarda Legutki, Zbigniewa Stawrowskiego, Jana Żaryna, Marka Jana Chodakiewicza, Pawła Skibińskiego, ks. Roberta Skrzypczaka i innych. Nie zabrakło reminiscencji papieskiego fotografa Artura Mariego oraz bliskiego współpracownika Margaret Thatcher – Johna O’Sullivana. Amb. Janusz Kotański, Grzegorz Górny, dr Marta Burghardt czy Eugeniusz Mróz dostarczają wyjątkowych refleksji na temat następcy Świętego Piotra. W książce znajdują się także wspomnienia czołowych postaci ze Stanów Zjednoczonych takich jak syn prezydenta Reagana – Michaela Reagana, Newta Gingricha, George’a Weigela, Edwina Meese’a, Petera Robinsona, Paula Kengora, Lee Edwardsa, Margaret Mallady i wielu innych.

Książka „Papież oczami świata” została przetłumaczona na kilka języków obcych i ukaże się w innych zakątkach świata. Całkowity dochód ze sprzedaży książki w Polsce zostanie przeznaczony na projekt edukacyjny dla dzieci w języku angielskim.

Tekst pochodzi z 40 (1810) numeru „Tygodnika Solidarność”.