Rosyjska propaganda dociera do Włochów przez media społecznościowe i alternatywne kanały multimedialne, tj. YouTube, Tik Tok i inne; tradycyjne rosyjskie kanały informacyjne (RT) zablokowano. Przekonuje się Włochów, że pomoc Ukrainie doprowadzi do wzrostu obciążenia budżetu państwa i w związku z tym mniej pieniędzy trafi na projekty rozwojowe, infrastrukturalne i programy socjalne. Wyolbrzymia się korzyści dla gospodarki włoskiej utracone przez ograniczanie współpracy ekonomicznej z FR, zaznacza się rolę rosyjskich koncernów surowcowych w światowym obiegu gospodarczym, straszy się zwiększonymi kosztami energii, obciążeniem gospodarstw domowych i wzrostem kosztów dla całego włoskiego przemysłu. Próbuje się organizować środowiska obrońców środowiska czy klimatu, by blokowali ważne inwestycje infrastrukturalne zwiększające dostęp do surowców energetycznych z innych kierunków niż FR. Przewiduje się wreszcie problemy branży turystycznej z powodu ograniczeń wjazdu do krajów UE dla rosyjskich obywateli.

W mediach społecznościowych przedstawia się Ukrainę w niekorzystnym świetle, eksponując korupcję, słabą organizację instytucji państwowych, i nie wspomina się przy tym, że z jakichś powodów Rosji nie udało się złamać oporu tego „upadłego kraiku” od niemal trzech lat. Prorosyjscy influencerzy starają się przekierować uwagę włoskiej opinii publicznej na sytuację w Gazie i straszą możliwym kryzysem humanitarnym, inicjującym kolejną falę migracji z Bliskiego Wschodu do Europy, w tym i do Włoch. Próbuje się pogłębiać antyamerykańskie resentymenty, łącząc je z polityką Izraela wobec Palestyńczyków. 

Włoscy rozmówcy związani z polityką, choć w większości rozumieją zagrożenie dla ładu międzynarodowego ze strony Rosji, to nieoficjalnie wspominają, że to społeczeństwo musi zgodzić się na pomoc Ukrainie. Zakres tych działań też ma swoje ograniczenie – są nim koszty, mające realny wpływ na poziom życia Włochów. 

Włoscy politycy są mocno uzależnieni od własnej opinii publicznej. Nie zrobią nic, co może pogorszyć ich wizerunek. Różnie też oceniają stopień zagrożenia ze strony Rosji: to całe spektrum poglądów od poważnej obawy po lekceważenie. 

Gdyby miał się spełnić czarny scenariusz i Rosja przejęłaby kontrolę nad Ukrainą, to takie jawnie głoszone poglądy pozwalają zakładać, że sojusznicy z wschodniej flanki NATO – przede wszystkim państwa bałtyckie – byliby zagrożeni.

Uważam, że trzeba skoordynować politykę informacyjną wśród państw członkowskich NATO, by uświadamiać o zagrożeniach dla sojuszu i dla państw członkowskich z osobna pojawiających ze strony rodzącej się nowej osi zła, tj. FR, Korei Płn., Iranu, a także – niestety – ChRL. Trzeba przekonywać, że idea wspólnej obrony wiąże się z mniejszymi kosztami dla jej członków i zwiększa odporność na ataki. W tym wypadku egoizm, brak empatii dla napadniętych może stwarzać ryzyko przegrania konfliktu, w którym będzie się występować samodzielnie.  

Co do pomocy Ukrainie, lepiej zwalczyć chorobę, kiedy się jeszcze nie rozwinęła w pełni. Mamy niepobitą dotąd armię ukraińską, mamy Rosję, która jest dopiero na początku drogi ku militaryzacji społeczeństwa i gospodarki. Adekwatna pomoc Ukrainie ze strony całego świata zachodniego – koordynowana przez NATO – może Rosję jeszcze teraz powstrzymać i pozwoli uniknąć toczenia wojny na terytorium swojego państwa. Zdecydowana postawa będzie odstraszać potencjalnych naśladowców polityki rosyjskiej w innych regionach świata. 

Taka teza powinna się przebijać do społeczeństw, zanim będzie za późno.

Mariusz Patey  

Źródła:

1. Hooghe, L., Marks, G., Bakker, R., Jolly, S., Polk, J., Rovny, J., Steenbergen, M., & Vachudova, M.A. (2024). Zagrożenie rosyjskie i konsolidacja Zachodu: Jak populizm i sceptycyzm wobec UE kształtują poparcie partii dla Ukrainy. European Union Politics, 25(3), 459–482. https://doi.org/10.1177/14651165241237136
2. https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/86920/978-3-031-44584-2.pdf?sequence=1#page=267
3. Vignoli, V., & Coticchia, F. (2024). Polityka pomocy wojskowej: stanowiska włoskich partii w sprawie wojny na Ukrainie. South European Society and Politics, 1–25. https://doi.org/10.1080/13608746.2024.2408233
4. Oxford Analytica (2024), "Greater risks lie ahead for Italy’s government", Expert Briefings.
5. https://doi.org/10.1108/OXAN-DB285445
6. Oxford Analytica (2024), "Greater risks lie ahead for Italy’s government", Expert Briefings.
7. Oxford Analytica (2024), "Greater risks lie ahead for Italy’s government", Expert Briefings.
8. Pertile, M. (2023). Armed Conflict, Neutrality, and Disarmament: The Reaction to the Russian Federation’s Invasion of Ukraine and the Debate on the Provision of Weapons to the State Victim of Aggression. The Italian Yearbook of International Law Online, 32(1), 522–532. https://doi.org/10.1163/22116133-03201036
9. Corso, F., Russo, G. i Pierri, F. (2024). Długofalowe badanie włoskich i francuskich rozmów na Reddicie wokół rosyjskiej inwazji na Ukrainę. W: Proceedings of the 16th ACM Web Science Conference (WEBSCI '24). Association for Computing Machinery, Nowy Jork, NY, USA, 22–30. https://doi.org/10.1145/3614419.3644012