75 lat temu sowieccy i żydowscy partyzanci wymordowali polskich mieszkańców wsi Naliboki
W wyniku ataku spalone zostały kościół, szkoła, poczta, remiza i część domów mieszkalnych, resztę osady. Życie straciło również kilku atakujących. W sowieckich źródłach szacowano liczbę zabitych Polaków na 250 osób, wspomniano także o walkach z niemieckim garnizonem. Jednak późniejsze badania nie potwierdzają obecności Niemców czy policji w Nalibokach, zginął jeden białoruski policjant.
6 sierpnia 1943 wieś została ponownie spacyfikowana, przez wojsko niemieckie. Jej mieszkańców wywieziono w głąb Rzeszy na roboty przymusowe.
Od 20 marca 2001 r. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni popełnionych przez partyzantów radzieckich w Nalibokach.
Instytut Pamięci Narodowej – Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni popełnionych przez partyzantów sowieckich w latach 1942–1944 na terenie byłego województwa nowogródzkiego.
Przedmiotem śledztwa są zabójstwa pojedynczych osób, a także ataki partyzantów sowieckich na poszczególne miejscowości i zabójstwa większej liczby osób. Jednym z wątków śledztwa jest zabójstwo przez partyzantów sowieckich 128 mieszkańców miejscowości Naliboki pow. Stołpce. Do ataku doszło nad ranem 8 maja 1943 r. Sprawcami byli partyzanci sowieccy z oddziałów stacjonujących w Puszczy Nalibockiej.
Z meldunku Sidoruka – sekretarza Lidzkiego Podziemnego Rejonowego Komitetu KP Białorusi do Centralnego Sztabu Ruchu Partyzanckiego w Moskwie wynika, iż atak na Naliboki przeprowadziła Brygada „Stalina”. Znajduje to potwierdzenie w rozkazie „Płatona” – dowódcy Baranowickiego Zgrupowania Partyzanckiego z 10 maja 1943 r., który potwierdza udział w ataku na Naliboki partyzantów z Brygady „Stalina” i nadto z oddziałów „Dzierżyńskiego”, „Bolszewik”, „Suworowa”. Przesłuchani naoczni świadkowie zbrodni w swych zeznaniach relacjonują przebieg ataku, podają dane dotyczące ofiar. Odnośnie sprawców zbrodni ich zeznania są lakoniczne – stwierdzają, iż ataku dokonali „bandyci”, „partyzanci sowieccy”, osoby narodowości żydowskiej, w tym byli mieszkańcy Naliboków. Kilku świadków lakonicznie zeznaje, że wśród atakujących byli partyzanci od Bielskiego. Świadkowie nie wskazują jednak, na jakich przesłankach opierają to twierdzenie. Ponadto zeznania te nie są poparte żadnymi innymi dowodami, np. dokumentami archiwalnymi. Część historyków również wskazuje na udział partyzantów z Oddziału Bielskiego w ataku na Naliboki. Autorzy nie przywołują jednak w swych opracowaniach źródeł tych informacji. Jeden z byłych partyzantów sowieckich w swym pamiętniku wydanym w latach 60-tych wskazuje, iż obozy żydowskie założono w Puszczy Nalibockiej w II połowie 1943 r., a więc już po ataku na Naliboki.
Tak więc fakt udziału partyzantów z Oddziału Bielskiego w ataku na Naliboki jest tylko jedną z wersji przyjętych w toku śledztwa.
- czytamy w komunikacie IPN
Okupanci przyjęli jednoznaczną opcję traktowania Żydów jako element prosowiecki, a zatem sprzyjający partyzantom. Zagrożeni eksterminacją Żydzi w znacznej liczbie chronili się w lasach, tworząc tzw. siemiejnyje otriady, lub jak to później określano, grupy przetrwania. Licznie działali w ugrupowaniach partyzanckich lub tworzyli żydowskie oddziały należące do zgrupowań partyzanckich. Grupy przetrwania, często nie kontaktujące się w ogóle z ruchem partyzanckim, żyły głównie z handlu a w ostatecznym efekcie z kradzieży i rabunku wsi. Oddziały Żydów w ramach partyzantki przeprowadzały „operacje” gospodarcze w takim samym rozmiarze jak cała partyzantka, to znaczy rekwirowały i rabowały wsie białoruskie i polskie. Uczestniczyły wraz z tymi pierwszymi w terrorze wobec miejscowości podejrzewanych o kolaborację lub tworzących samoobrony czego szczególnymi przypadkami były miasteczko Naliboki na Nowogródczyźnie czy wieś Koniuchy na Wileńszczyźnie
- czytamy z kolei w opracowaniu Zdzisawa J. Winnickiego "Sowieccy partyzanci. 1941-1944. Mity i rzeczywistość"
kos/k
Źródło: wikipedia, IPN, Zdzisaw J. Winnicki "Sowieccy partyzanci. 1941-1944. Mity i rzeczywistość"
