Drugi nurt to młodzież z ziem ukraińskich, z południowego wschodu imperium. Ci znali przede wszystkim rosyjski. Wywodzili się głównie z rodzin asymilanckich. „Ci młodzi ludzie zostali syjonistami w rezultacie rewolucji rosyjskiej [1905 r.] oraz pogromów, a żydowska tradycja był im często obca”. To właśnie te obie grupy przyłączyły się do drugiej i trzeciej fali rewolucji, to oni stanowili drugi rzut (aliyah) emigracji do Palestyny. Na początku XX w. widzimy więc dwie orientacje: populistyczno-socjalistyczną oraz kosmopolityczną, marksistowską, których niektórzy wyznawcy zwracają się ku żydowskiemu nacjonalizmowi. Nie porzucają jednak mrzonek socjalistycznych. 
Andrew Sloin odnosi się do wybuchowego okresu rewolucji w Rosji w następujący sposób:

„W Mińsku i głównych miastach Białorusi proces konsolidacji władzy sowieckiej zależał wprost od przyciągnięcia do siebie żydowskich uczestników do sprawy bolszewickiej. Rozmaite naciski, oczekiwania, motywy i dynamika pchały część ludności żydowskiej w szeregi głównego wsparcia dla Bolszewickiej Rewolucji w Białej Rusi. Ten proces następował po trochu, zwalniając, podczas gdy projekt budowania rewolucyjnego społeczeństwa wciągał coraz większą liczbę uczestników. Niektórzy Żydzi z ociąganiem zbliżyli się do tego projektu. Inni go odrzucili. Jeszcze inni pędzili do niego z fanatyzmem i determinacją. Żydowska odpowiedź na powstanie władzy sowieckiej była wielowartościowa dokładnie dlatego, że same żydowskie społeczności poszarpane były napięciem, współzawodniczącymi koncepcjami polityki i władzy, rywalizującymi frakcjami, rozmaitymi interesami oraz nachodzącymi na siebie roszczeniami do solidarności. Jakiekolwiek usiłowanie zredukowania płynności tego doświadczenia do jedynej «autentycznej» odpowiedzi wymaga koniecznie skonstruowania jednostronnej historii w miejsce istniejących wielowątkowości. Duża część ludności w całym rozbitym imperium rosyjskim ostro sprzeciwiała się nie tylko polityce bolszewików, ale również jakiejkolwiek formie radykalnego socjalizmu czy demokracji. Jeszcze większa (i często nachodząca na poprzednią) część ludności wspierała politykę syjonizmu w tej czy innej formie. Mimo tego często powtarzany apologetyczny truizm, że większość Żydów nie była socjalistami oraz oczywiście nie była radykalnymi socjalistami czy bolszewikami, w bardzo niewielkim stopniu tłumaczy fakt, że istniały duże grupy tych wymienionych uprzednio w większości miejscowości w Europie Wschodniej oraz że tych drugich było więcej niż garstka. Wbrew temu, co antysemicka logika dyktuje, ci Żydzi wcale nie «zrobili» bolszewizmu czy rewolucji; raczej, jak podkreślamy, to rewolucja stworzyła z Żydów bolszewików. Motywy, które pchały tych uczestników, były tak różnorodne jak same osobiste doświadczenia jednostek. Badanie wyborów podjętych przez niektórych uczestników z hali fabrycznej, komórki partyjnej oraz kwatery związkowej pomaga nam stworzyć ponownie koncepcję politycznej radykalizacji «oddolnej». Z takiej perspektywy zaczynają się łamać binarne ramy często przedstawiane, aby wytłumaczyć proces żydowskiej radykalizacji w Europie Wschodniej – czy to proletariat przeciw burżuazji, «rosyjskie» dzieci przeciw «żydowskim» rodzicom, nie-żydowska żydowska młodzież przeciw żydowskości, asymilowani Żydzi przeciw tradycjonalistom. Analiza szeregowych zradykalizowanych żydowskich kadr pokazuje wielką liczbę skonfliktowanych ze sobą lojalności oraz warstwowe tożsamości. Płynna natura ich tożsamości spowodowała, że stali się wielce przychylni bolszewickiej wizji uniwersalnej emancypacji i potencjalnie podejrzani w oczach bolszewików. Z punktu widzenia narodowości w znakomitej większości identyfikowali się oni jako Żydzi. Z punktu widzenia skłonności religijnej byli oni w większości indyferentni, jeśli nie wręcz przeciwni judaizmowi. Z punktu widzenia polityki partyjnej byli oni w dużym stopniu neofitami w bolszewizmie, choć wielu posiadało przeszłość opozycyjną w stosunku do niego. Z perspektywy gender oni poszli na konfrontację oraz czasami potwierdzili podziały i struktury potęgi władzy zgenderowanych, których korzenie można odnaleźć w przedrewolucyjnych cechach i systemach partyjnych. W ich własnych oczach byli oni idealnymi proletariuszami i dziećmi proletariatu. W oczach bolszewików pozostawali chałupnikami [kustari] i rzemieślnikami, wpółproletariuszami i niewykwalifikowanymi robotnikami, czeladnikami i urzędnikami. W sensie zawodu byli oni krawcami, szewcami, stolarzami oraz krawcowymi. I właśnie odziedziczyli rewolucję”.  

Następnie Baruch Gurevitz opisuje żydowskie pokolenie narodowe, które postawiło na kolaborację z bolszewikami w latach dwudziestych w Sowdepii:
„Drugim czynnikiem [po bolszewickim rządzie], który podniósł żądanie [żydowskiej] autonomii, to ci członkowie inteligencji, których żydowska tożsamość była mocna. Ci intelektualiści i profesjonaliści, którzy wspierali reżim rewolucyjny, stali się członkami jego aparatu: jednakowoż nie wstąpili oni do partii komunistycznej. Władze sowieckie szanowały bardzo tych ludzi w latach dwudziestych. Zdawali sobie oni sprawę z cierpień swych braci Żydów. Ich dylemat był jasny: mimo że powiodło im się jako jednostkom, troszczyli się o to, co się miało dziać z ich braćmi-Żydami. Zrozumieli, że w rzeczywistości sowieckiej jedyną możliwością dla Żydów, aby odnieść sukces, byłoby to w sposób narodowy. Ci ludzie, będąc zarówno laiccy, jak i silnie identyfikowani z judaizmem, starali się rozwiązać swój problem tożsamości w oparciu o model zachodnioeuropejski, który był zaakceptowany przez Sowietów. Innymi słowy, jedynym sposobem wytłumaczyć swoją tożsamość żydowską było na sposób narodowy”. 

Identyfikujący się narodowo z żydowskością prosowieccy bezpartyjni żydowscy inteligenci stali w pewnym kontraście do syjonistów-socjalistów w Sowdepii. Szczególnie dotyczy to tych z Poalej Syjon, którzy przyjęli tożsamość narodowo-komunistyczną, mieszając nacjonalizm i bolszewizm w swojej tożsamości. Gurevitz uważa, że:
„Odnoszę wrażenie, że z psychologicznego punktu widzenia członkom Poalej Syjon udało się zidentyfikować pozytywnie jako zarówno komuniści, jak i Żydzi. Gdy niektórzy członkowie ruchu zdecydowali się przystąpić do RKP(b) [bolszewików], porzucili oni swoją żydowską tożsamość i stali się częścią komunistycznej tożsamości. Dla nich dylemat został rozwiązany przez decyzję wstąpienia do Rosyjskiej Partii Komunistycznej. Z drugiej strony, członkowie Jevsektsi nie potrafili wytłumaczyć swojej tożsamości i byli rozdarci między komunizmem a judaizmem... Początkowo żydowski ruch komunistyczny zaakceptował definicję narodu Stalina. Dlatego też Jevsektsia zgodziła się z bolszewikami, że Żydzi nie byli narodem. Akceptując tę definicję, musieli argumentować za żydowską asymilacją, która była jednoznaczna z żydowskim nieistnieniem”.  
To jest właśnie oksymoroniczne zjawisko narodowego bolszewizmu: usiłowanie pogodzenia sprzeczności – nacjonalizmu z socjalizmem. Nie jest to zjawisko ograniczone bynajmniej do żydowskich radykałów. 

Marek Jan Chodakiewicz
Waszyngton, DC, 12 kwietnia 2021 r.
Intel z DC