Co musisz wiedzieć?

• Podczas remontu zabytkowej kamienicy na warszawskiej Saskiej Kępie odkryto pod podłogą konspiracyjną skrytkę z dokumentami z czasu drugiej wojny światowej.
• W skrytce znajdowały się materiały wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej, puste formularze dokumentów niemieckich, prasa polska z Wielkiej Brytanii oraz szkoleniowe instrukcje i broszury.
• Odnaleziono także prywatne pamiątki, w tym fotografie, legitymacje, przedwojenne zdjęcia oraz dziennik młodej kobiety pisany w okresie okupacji.
• Znalezisko zostało zabezpieczone i trafi w depozyt do instytucji muzealnej, gdzie przejdzie inwentaryzację, konserwację oraz badania naukowe przy współpracy Muzeum Powstania Warszawskiego.

Niezwykłe znalezisko w kamienicy na Saskiej Kępie

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał w piątek 28 listopada 2025 r. komunikat, w którym przekazano, że w czasie remontu w zabytkowej kamienicy na Saskiej Kępie w Warszawie odkryto pod podłogą konspiracyjną skrytkę z dokumentami z okresu drugiej wojny światowej. Po odkryciu skrytki samorząd natychmiast poinformował o znalezisku Stołecznego Konserwatora Zabytków, nadzorującego realizację prac.

Zgodnie z kompetencjami zgłoszenie przekazano do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Na miejsce wysłano służby konserwatorskie, które po wstępnych oględzinach oceniły, że dokumenty pochodzą z czasu drugiej wojny światowej i zadecydowały o ich zabezpieczeniu.

Skrytka pod podłogą i interwencja konserwatorów

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, Marcin Dawidowicz, we współpracy ze Stołecznym Konserwatorem Zabytków, Michałem Krasuckim, poprosili o pilną konsultację Dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego, Jana Ołdakowskiego. Pracownicy muzeum już po wstępnym zapoznaniu się z zawartością skrytki stwierdzili, że odnaleziony zbiór ma wyjątkową wartość historyczną.

Działania przy znalezisku prowadzone są w ścisłej współpracy służb konserwatorskich oraz muzealników, tak aby zachować pełen kontekst odkrycia i jak najlepiej zabezpieczyć delikatne materiały z okresu okupacji.

Co kryła konspiracyjna skrytka?

W odnalezionej skrytce konspiracyjnej znajdowały się niezwykle cenne dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej. Obok nich odkryto puste formularze dokumentów niemieckich, polską prasę wydawaną w Wielkiej Brytanii w czasie wojny oraz różnego rodzaju instrukcje i broszury szkoleniowe, wykorzystywane najprawdopodobniej w pracy konspiracyjnej.

W skrytce odnaleziono także przedmioty o charakterze prywatnym: fotografie, legitymacje oraz przedwojenne zdjęcia, które mogą pomóc w odtworzeniu losów osób zaangażowanych w działalność podziemia. Szczególną uwagę badaczy zwraca dziennik pisany w okresie okupacji przez młodą kobietę, której tożsamości nie udało się jeszcze ustalić.

Dokumenty trafią do muzeum na badania i konserwację

Decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znalezisko zostanie przekazane w depozyt do instytucji muzealnej. Tam przejdzie szczegółową inwentaryzację, prace konserwatorskie oraz badania naukowe. Chęć współpracy przy opracowaniu zbioru zadeklarowało także Muzeum Powstania Warszawskiego.

"Kolejne informacje zostaną podane po dokonaniu wstępnej inwentaryzacji i badaniach wykonanych przez pracowników muzeum" – przekazano w komunikacie.