Polacy popierają dekomunizację przestrzeni publicznej

49% respondentów pozytywnie odbiera proces dekomunizacji w Polsce a 43% uważa działania Instytutu Pamięci Narodowej w tym zakresie za właściwe.
Demontaż pomnika czerwonoarmisty w Siedlcu – 20 kwietnia 2022. Fot. Mikołaj Bujak (IPN) Polacy popierają dekomunizację przestrzeni publicznej
Demontaż pomnika czerwonoarmisty w Siedlcu – 20 kwietnia 2022. Fot. Mikołaj Bujak (IPN) / ipn.gov.pl

Od początku marca do połowy listopada 2022 r. na terenie Polski zdemontowano już 25 z 60 komunistycznych obiektów propagandowych. Działania Instytutu Pamięci Narodowej spotkały się z pozytywnym oddźwiękiem społecznym co potwierdza raport Kantar Public zrealizowany na zlecenie IPN.

Na masową skalę tzw. „pomniki wdzięczności” Armii Czerwonej zaczęto budować w Polsce już w 1945 r. W tym zakresie dużą aktywność wykazywali komunistyczni działacze partyjni, dowódcy wojskowi i rozmaite instytucje propagandowe, w rodzaju Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Do wzniesienia wielu z nich przyczyniły się stacjonujące na ziemiach polskich jednostki Armii Czerwonej a później Armii Radzieckiej. Wiele monumentów usytuowano w taki sposób, aby stały się one istotnymi i trwałymi narzędziami komunistycznej propagandy(np. pomnik Włodzimierza Lenina w Nowej Hucie, stojący w latach 1973–1989).

Komuniści za pomocą monumentów poświęconych Armii Czerwonej zakłamywali historię stosunków polsko-sowieckich. Z powodu cenzury rolę wojsk sowieckich na ziemiach polskich w latach 1944-1945 przedstawiano wyłącznie jako wyzwoleńczą. Nie można było wspominać o napaści Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 r., sowieckiej okupacji wschodnich ziem II Rzeczypospolitej w latach 1939-1941, zbrodni katyńskiej, deportacjach Polaków w głąb ZSRS, masowych gwałtach dokonywanych podczas wojny przez czerwonoarmistów.

Te obiekty stanowią symbol systemu, który ręka w rękę z Adolfem Hitlerem rozpoczął II wojnę światową, a więc najtragiczniejszy konflikt w historii świata. Symbol systemu, który po 1945 r. zwasalizował i skolonizował połowę Europy na kolejne 45 lat.

Rozpad Związku Sowieckiego w 1990 r. i podjęte działania w kolejnych latach przez środowiska solidarnościowe i patriotyczne spowodowały, że pewna część komunistycznych obiektów propagandowych została usunięta z przestrzeni publicznej w Polsce. Jednak brak odpowiednich regulacji prawnych spowodował, że wiele „pomników wdzięczności” przetrwało do dzisiaj fałszując przekaz historyczny.

Dopiero uchwalona ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki regulowała wspomnianą kwestię. W opinii Instytutu Pamięci Narodowej obligatoryjnie powinny ulec usunięciu komunistyczne obiekty propagandowe poświęcone Armii Czerwonej tzw. pomniki wdzięczności, braterstwa, partyzantów sowieckich, pomniki poświęcone działaczom Polskiej Partii Robotniczej, Gwardii Ludowej/Armii Ludowej, Komunistycznej Partii Polski, funkcjonariuszom Polski Ludowej lub działaczom komunistycznym z innych państw. Ponadto pomniki poświęcone zwalczaniu Polskiego Podziemia Niepodległościowego po 1944 r. przez instytucje Polski Ludowej i ZSRS lub upamiętniające budowę obiektów z okazji rocznicy powstania PRL. Przez słowo pomnik należy rozumieć także: kopce, obeliski, kolumny, rzeźby, posągi, popiersia, kamienie pamiątkowe, płyty i tablice pamiątkowe, napisy i znaki.

Warto podkreślić, że ustawa nie ma zastosowania wobec pomników:

·         niewystawionych na widok publiczny;

·         znajdujących się na terenie cmentarzy albo innych miejsc spoczynku; wystawionych na widok publiczny w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej, naukowej lub o podobnym charakterze, w celu innym niż propagowanie ustroju totalitarnego;

·         wpisanych – samodzielnie albo jako część większej całości – do rejestru zabytków.

Przyjęta ustawa nakładała na władze samorządowe obowiązek usunięcia z przestrzeni publicznej nazw i wszelkich symboli propagujących komunizm do 31 marca 2018 r. W sytuacji, gdy samorząd nie chciał podjąć takiej decyzji, sprawę mógł przejąć wojewoda i wydać zarządzenie zastępcze. Ustawa przyznała IPN funkcję ekspercką – doradczą wobec organów administracji samorządowej i wojewódzkiej (m.in. opiniowanie decyzji o usunięciu pomników niezgodnych z ustawą). Jednak dopiero zbrojna napaść Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i odwołanie się rządzących w Rosji do najgorszych tradycji Związku Sowieckiego przyspieszyły proces dekomunizacji w Polsce oraz w niektórych państwach Europy Środkowo – Wschodniej.

Po apelu Prezesa IPN dr Karola Nawrockiego, z 4 marca 2022 r., z pozostałych w Polsce 60 komunistycznych obiektów propagandowych do połowy listopada zdemontowano 25, a usunięcia kolejnych są w planach. Należy podkreślić, że demontaż komunistycznych obiektów propagandowych spotkał się z pozytywną oceną Polaków. Przeprowadzone na początku listopada 2022 r. badania Kantar Public, na zlecenie IPN potwierdzają, że demontaż komunistycznych obiektów propagandowych w odczuciu społecznym jest działaniem właściwym (49% Polaków tak uważa). Za zdecydowanie niewłaściwe uważa go jedynie 11% badanych. Potrzebę takich działań widzi 43% badanych, jedynie 10% z nich uważa to za zdecydowanie niepotrzebne. Z kolei blisko połowa badanych – 45%, dobrze ocenia działania Instytutu Pamięci Narodowej związane z demontażem komunistycznych obiektów propagandowych lub innych miejsc poświęconych Armii Czerwonej, które są na terenie Polski. Jedynie 8% badanych zdecydowanie źle oceniło działania IPN.

Badanie opinii społecznej oraz oddźwięk jaki obserwujemy w mediach potwierdzają, że dekomunizacja przestrzeni publicznej w Polsce są odbierane pozytywnie. Lata zaniedbań doprowadziły do tego, że te obiekty nadal funkcjonują w naszym otoczeniu. Zachęcamy władze lokalne do podejmowania działań w celu ich usunięcia. Instytut Pamięci Narodowej wspiera te działania, zgodnie z ustawą z dnia 1 kwietnia 2016 r. Pragniemy przypomnieć, że przedmiotem ustawy są również inne obiekty propagandowe, tj. wspomniane wcześniej kopce, kolumny, rzeźby, posągi, popiersia, kamienie pamiątkowe, płyty i tablice pamiątkowe, napisy i znaki

Działania IPN w zakresie dekomunizacji nie są odosobnione i zapoczątkowały podobne inicjatywy w innych krajach. Po napaści Rosji na Ukrainę wiele państw, zwłaszcza kraje bałtyckie, zdecydowało, że sprawę demontażu tzw. pomników wdzięczności należy doprowadzić do końca. Rząd w Estonii zapowiedział, że zostanie usuniętych aż 400 pomników. Natomiast rząd łotewski w lipcu 2022 r. wydał pozwolenie na usunięcie 69 pomników i tablic pamiątkowych, gloryfikujących Armię Czerwoną. Podobne działania podjęła również Litwa, która obecnie usuwa pomniki sowieckie.


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Awantura podczas prawyborów Nowej Nadziei. Głosowanie zostało unieważnione [WIDEO] Wiadomości
Awantura podczas prawyborów Nowej Nadziei. Głosowanie zostało unieważnione [WIDEO]

Podczas próby wyboru „jedynki” Konfederacji na liście legnickiej doszło do awantury. Prawybory partii Nowa Nadzieja w Legnicy zostały unieważnione. W mediach społecznościowych pojawiły się nagrania.

Propagandowe cele Kremla. Destabilizacja relacji polsko-ukraińskich priorytetem Wiadomości
Propagandowe cele Kremla. "Destabilizacja relacji polsko-ukraińskich priorytetem"

Destabilizacja relacji polsko-ukraińskich, stosunków między narodami i prezydentami obu krajów są priorytetem dla Rosji – napisał w niedzielę na Twitterze minister Stanisław Żaryn, pełnomocnik rządu do spraw bezpieczeństwa przestrzeni informacyjnej.

Tak Magda Gessler oceniła pracę Małgorzaty Rozenek w Dzień Dobry TVN Wiadomości
Tak Magda Gessler oceniła pracę Małgorzaty Rozenek w "Dzień Dobry TVN"

Odkąd Małgorzata Rozenek zadebiutowała w roli prowadzącej program "Dzień Dobry TVN" w sieci regularnie pojawia się lawina negatywnych komentarzy. Wiele osób uważa, że celebrytka nie sprawdza się w nowej pracy. Głos zabrała Magda Gessler.

Żeby zdrowiej nam się żyło w tym coraz bardziej chorym kraju. Kinga Rusin spaceruje po plaży i atakuje PiS [WIDEO] Wiadomości
"Żeby zdrowiej nam się żyło w tym coraz bardziej chorym kraju". Kinga Rusin spaceruje po plaży i atakuje PiS [WIDEO]

Dziś 31. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Z tej okazji znana celebrytka, Kinga Rusin dodała obszerny wpis na Instagramie, w którym zachęca do wpłacania na rzecz WOŚP. Przy okazji ochoczo atakuje rząd PiS.

Przedstawiciel Dalajlamy odchodzi ze stanowiska. Władze Rosji uznały go za zagranicznego agenta Wiadomości
Przedstawiciel Dalajlamy odchodzi ze stanowiska. Władze Rosji uznały go za "zagranicznego agenta"

Główny lama Kałmucji Telo Tulku Rinpocze (Erdni-Basan Ombadykow) odszedł ze stanowiska po tym, jak władze Rosji uznały go za "zagranicznego agenta" - podała niezależna "Nowaja Gazieta.Jewropa". Duchowny jest przedstawicielem Dalajlamy w Federacji Rosyjskiej.

Dziś 31. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Wiadomości
Dziś 31. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy

Ponad 120 tys. wolontariuszy, tysiące aukcji oraz wydarzeń – tak w liczbach wygląda odbywający się w niedzielę 31. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W tym roku orkiestra zbiera na wyposażenie szpitali w urządzenia pozwalające na przyspieszenie diagnostyki zakażeń.

Novak Djoković mistrzem Australian Open Wiadomości
Novak Djoković mistrzem Australian Open

Novak Djokovic wygrał z greckim tenisistą Stefanosem Tsitsipasem 6:3, 7:6 (7-4), 7:6 (7-5) w finale wielkoszlemowego Australian Open. To dziesiąty triumf 35-letniego Serba w Melbourne, który śrubuje rekord. Spotkanie trwało blisko trzy godziny.

Sensacja w Pałacu Buckingham. Król Karol III podjął decyzję ws. Harry'ego i Meghan Markle Wiadomości
Sensacja w Pałacu Buckingham. Król Karol III podjął decyzję ws. Harry'ego i Meghan Markle

Dziś brytyjskie media obiegła sensacyjna informacja. Chodzi o decyzję króla Karola III ws. księcia Harry'ego i Meghan Markle - a konkretnie ich udziału podczas zbliżającej się ceremonii koronacji monarchy.

Ładunek wybuchowy u fryzjera w Warszawie? Policja na razie nie potwierdza Wiadomości
Ładunek wybuchowy u fryzjera w Warszawie? Policja na razie nie potwierdza

Policja na razie nie potwierdziła informacji, że u fryzjera w stołecznym Wawrze był ładunek wybuchowy. Wcześniej taką informację przekazali PAP strażacy wezwani do zabezpieczenia zdarzenia.

Dramat na S8. Porsche wbiło się w ciężarówkę. Nie żyją trzy osoby Wiadomości
Dramat na S8. Porsche wbiło się w ciężarówkę. Nie żyją trzy osoby

Trzy osoby zginęły w niedzielę rano w wypadku, do którego doszło na wysokości miejscowości Sikory Pawłowięta na drodze s8 Białystok-Warszawa. Samochód osobowy uderzył tam w tył ciężarówki.

Marsz
Godności
Emerytury
Stażowe